ویکی‌دولت: چگونه فناوری می‌تواند دولت را بهتر، دموکراسی را قوی‌تر و شهروندان را قدرتمندتر کند

آیا می‌توان حکمرانی سیاسی را به گونه‌ای وارد زندگی روزمرۀ شهروندان کرد که آنان نه صرفاً تابع حکومت، بلکه شریک در تصمیم‌گیری‌های آن باشند؟ حکمرانی الکترونیک (e-Governance) یکی از رویکردهای نوین در این زمینه است که با استفاده از ابزارهای مشارکتی تحت وب، امکان نقش‌آفرینی شهروندان، جوامع محلی و ملت‌ها را در سطح ملی و بین‌المللی فراهم می‌کند. این شیوه که ریشه در دموکراسی مشارکتی دارد، بستری برای تحقق دموکراسی مستقیم از طریق فناوری‌های دیجیتال ایجاد می‌کند.

بت نووک، نویسندۀ کتاب ویکی دولت، که در دوران اوباما از مدیران ارشد فناوری دولت بود، در این اثر به بررسی Peer-to-Patent می‌پردازد؛ پروژه‌ای که در چارچوب دولت باز (Open Government) طراحی شد و با جمع‌سپاری اطلاعات، به بهبود فرایند ثبت اختراعات در ایالات متحده کمک کرد. این تجربه نشان می‌دهد که چگونه همتاسازی (peering)، اشتراک‌گذاری و مشارکت جمعی می‌تواند دولت‌ها را کارآمدتر سازد.

نووک در این کتاب، علاوه بر بررسی روند اجرای Peer-to-Patent، به مبانی نظری دموکراسی مشارکتی و تفاوت آن با دموکراسی مشورتی می‌پردازد. در حالی که دموکراسی مشورتی بر بیان عقاید و تبادل نظر تأکید دارد، دموکراسی مشارکتی شهروندان را در گردآوری، ارزیابی و تحلیل اطلاعات برای حل مسائل حکمرانی درگیر می‌کند. ویکی دولت بازنگری‌ای نوین درباره معنای دموکراسی مشارکتی در عصر دیجیتال ارائه داده و برای سیاست‌گذاران، پژوهشگران و علاقه‌مندان به حکمرانی الکترونیک، منبعی ارزشمند محسوب می‌شود.

کتاب ویکی‌دولت شامل سه بخش کلی است که هریک به چند فصل تقسیم شده است. بخش اول کتاب با عنوان «دموکراسی مشارکتی و ماهیت در حال تغییر تخصص»، شامل دو فصل است. فصل «Peer-to-Patent: یک پیشنهاد متوسط» مقدمه‌ای برای ورود به بحث و بینشی کلی نسبت به کتاب ارائه می‌دهد و فصل دوم، «تنها نقطۀ شکست»، دربارۀ عبور از روش‌های سنتی تصمیم‌گیری در دولت‌ها با استفاده از مکانیسم‌های جدید کسب تخصص و اهمیت اطلاعات و تبدیل آن‌ها به دانش مفید بحث می‌کند. بخش دوم کتاب، «Peer-to-Patent و چالش ثبت اختراع» نام دارد که شامل دو فصل «اختراعات و کسری اطلاعات» و «طراحی برای دموکراسی مشارکتی» است. این بخش به بیان داستان طرح آزمایشی Peer-to-Patent اختصاص دارد.

در فصل سوم بحران کیفیت ثبت اختراع و مشکلی که باعث شد Peer-to-Patent در پاسخ به آن طراحی شود، شرح داده می‌شود و در فصل چهارم، به توضیح چگونگی حرکت به سمت یک راه‌حل مشارکتی برای چالش حاکمیتی شرح‌داده‌شده در فصل قبل پرداخته می‌شود.  بخش سوم، "تفکر ویکی"، را احتمالاً می‌توان مهم‌ترین بخش کتاب دانست که به بررسی تأثیر فناوری اطلاعات در ایجاد همکاری‌های جمعی و بهبود کیفیت تصمیم‌گیری دولتی می‌پردازد. نویسنده با مرور تاریخ مشارکت شهروندان در سیاست‌گذاری عمومی، الگوهای جدیدی برای تعامل بین دولت و مردم ارائه می‌دهد و بر ضرورت تغییر نگاه به مشارکت عمومی تأکید می‌کند. این بخش با ارائه درس‌هایی از پروژه Peer-to-Patent، اهمیت نوآوری و همکاری در حکمرانی مدرن را برجسته می‌کند.

Beth Simone Noveck - بث سیمون نووِک

استاد دانشگاه

بث سیمون نووک استاد دانشگاه نیویورک و پژوهشگر مدعو در آزمایشگاه رسانه‌ای MIT است و همچنین مدیریت آزمایشگاه حکمرانی را بر عهده دارد. او استاد حقوق در دانشکده حقوق نیویورک و عضو ارشد پروژه جامعه اطلاعاتی در دانشکده حقوق ییل نیز هست. نووک بین سال‌های 2009 تا 2011 در دولت باراک اوباما به عنوان اولین معاون مدیر ارشد فناوری ایالات متحده و مدیر ابتکار "دولت باز" کاخ سفید فعالیت داشت و در اجرای روش‌های مشارکتی در حکمرانی نقش مهمی ایفا کرد. او در طراحی و اجرای پروژه‌های متعددی از جمله Unchat، The Do Tank، Peer to Patent، Data.gov، Challenge.gov و همچنین پلتفرم آموزشی Gov Lab مشارکت داشته است.نووک به‌دلیل فعالیت‌هایش در زمینه فناوری مدنی، از سوی مؤسسه ملی دموکراتیک و دانش عمومی مورد تقدیر قرار گرفته و در فهرست "100 فرد تأثیرگذار جهان در دولت دیجیتال"، "100 خلاق‌ترین فرد در تجارت" و "زنان برتر در فناوری" قرار دارد.